Jaronowice k. Jędrzejowa 1868 – Paryż 1894
Stanisław Ludwik de Laveaux urodził się 21 listopada 1868 w Jaronowicach w Polsce jako syn ziemian Lucjana i Stefanii z Borkowskich. Wywodząca się z Francji rodzina de Laveaux osiadła w Polsce w XVIII wieku. Po przedwczesnej śmierci matki Ludwik został wysłany do szkoły w Krakowie, a potem studiował w Krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych pod dyrekcją Matejki (1884 – 1886 i 1889) i w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium (1887 do stycznia 1889).
Pierwsze znaczące dzieła Ludwika de Laveaux powstały pod wpływem modernistycznego środowisku krakowskiego, ich tematy to lud i krajobraz wiejski. Bywał częstym gościem w Bronowicach, gdzie zaręczył się z Marysią Mikołajczykówną. Wraz z nią uwiecznił go później Stanisław Wyspiański w “Weselu”, w postaci Widma. Artysta wiele tworzył w Paryżu i w Normandii, w czasie swojego pobytu we Francji w latach 1889 – 1894. W swojej sztuce był modernistą, potem silny wpływ na niego wywarł impresjonizm, ale także i ekspresjonizm i symbolizm. Fascynowały go światła nocy i namalował wiele nokturnów, pejzaży i ulicznych scen paryskich. Jego dzieła są wysoko cenione w polskiej historii sztuki, za granicą jednak są prawdopodobnie przypisywane jakiemuś nieznanemu Francuzowi. Z zachowanych jego listów wiadomo, że miał przyjaciół w Anglii i że w latach 1890 – 1893 kilkakrotnie wyjeżdżał do Londynu i Oxfordu. Namalował tam kilka portretów i pejzaży dla swoich gospodarzy. Jego obrazy z francuskich czasów sprzedawał we Francji, do Anglii i do USA. Jego życie trwało bardzo krótko. Zmarł w Paryżu w nędzy na gruźlicę. Jest pochowany na paryskim cmentarzu Pantin.
Katalog dzieł Ludwika de Laveaux, zestawiony przez jego biografkę, Aleksandrę Melbechowską-Luty, nie jest kompletny. Wiele jego prac jest prawdopodobnie rozrzuconych we Francji, Anglii i w USA.
Jego biografię (Widmo, Życie i Twórczość Ludwika de Laveaux, Ossolineum 1988), a także szczegółowe informacje o rodzinie de Laveaux, można znaleźć w Bibliotece Polskiej w Paryżu, 6 Quai d’Orleans, 75-004 Paris, tel. 43 543 561, 46 340 544, a także w bibliotece Polskiego Ośrodka Społeczno-Kulturalnego w Londynie, 240 King Street, London W6 ORF, tel. 0181 741 0474.
(Krzysztof Pochwalski)
